Casebook 26e Gouden Giraffe Awards

Stichting Boven het Maaiveld UPfest

Hoe draagt het project bij aan ecologische, sociale of governance-vooruitgang? UPfest vertrekt vanuit de overtuiging dat duurzame gedrags verandering pas ontstaat wanneer duurzaamheid wordt ervaren als iets positiefs, sociaal en haalbaars – niet als verplichting. Het festival positioneert duurzaamheid als culturele ervaring: zenden wordt vervangen door doen, moraal door plezier, abstracte vraagstukken door concrete handelingen. Bezoekers worden niet aangesproken op wat zij moeten laten, maar op wat zij vandaag al kunnen proberen, maken of veranderen. Samen met duurzame koplopers ontwikkelt Stichting Boven het Maai veld programmaonderdelen als interactieve installaties, workshops en performances. Dit model doorbreekt de duurzaamheidsbubbel en maakt complexe thema’s toegankelijk voor een breed en divers publiek. Ecologische vooruitgang. UPfest richt zich op domeinen waar individuele keuzes directe ecologische impact hebben, zoals consump tie, voeding, hergebruik en circulariteit. Bezoekers repareren, ruilen, maken en koken ter plekke. De nadruk ligt niet op perfecte oplossin gen, maar op haalbare stappen die optellen tot collectieve impact. Sociale vooruitgang. UPfest is gratis toegankelijk en vindt plaats op een centrale plek in de stad, waardoor het festival ook mensen bereikt die niet actief op zoek zijn naar duurzaamheid. De positieve, niet-normatieve toon verlaagt drempels. Het festival fungeert als ontmoetingsplek waar bewoners, makers, ondernemers en organisaties samenkomen rond een urgente maatschappelijke opgave. Governance en geloofwaardigheid. UPfest werkt transparant en co-creatief, met aandacht voor gedeeld eigenaarschap. Programmaonderdelen worden zo ontwikkeld dat ze herbruikbaar en op te schalen zijn. Welke meetbare resultaten zijn behaald? De editie van 2025 trok 4.200 bezoekers op één dag. Observaties en publieksreacties laten zien dat UPfest nadrukkelijk mensen aantrekt die zich vooraf niet met duurzaamheid bezighielden. Veel bezoekers lopen zonder verwachtingen binnen en worden verrast door de speelse aanpak. Bezoekers nemen actief deel aan reparatie-activiteiten, ruilinitiatieven, workshops en kookdemonstraties. Ze verlaten het festival niet alleen met kennis, maar met ervaring en ideeën die direct toepasbaar zijn in het dagelijks leven. UPfest werkt samen met 50 lokale en regionale partners. Meerdere partners gebruiken de samen ontwikkelde presentatie- en activatie vormen inmiddels ook in andere contexten. In samenwerking met de vaste cateraar van de locatie zijn plantaardige opties de standaard. Het festival wordt mede mogelijk gemaakt door een betrokken groep vrijwilligers: in 2025 goed voor 19 diensten en ruim 65 uur inzet.

Welke keuzes en compromissen zijn gemaakt? UPfest is georganiseerd vanuit de overtuiging dat duurzaamheid in de praktijk zelden ideaal is. In plaats van beperkingen te omzeilen, benut het festival ze bewust als oefenruimte voor duurzame besluitvorming. Er worden geen flyers gedrukt en promotie verloopt via partner netwerken. De festivalwebsite wordt ‘s nachts offline gezet om energie te besparen. De organisatie accepteert geen financiering van partijen met greenwashing-praktijken, wat werken met een beperkter budget betekent, maar de inhoudelijke integriteit borgt. De Grote Kerk Alkmaar is geen duurzame locatie qua energiegebruik, maar is bewust gekozen vanwege de centrale ligging en functie als stadshuiskamer. De kachels blijven uit; bij de entree liggen dekentjes klaar. Bezoekers met een eigen beker krijgen korting op koffie en thee. In de productie wordt zoveel mogelijk met geleende en hergebruikte materialen gewerkt. Zand van een installatie krijgt een nieuwe bestemming als ondergrond voor een paardenbak; gebruikte aarde wordt geschonken aan een basisschool voor een schooltuin. Partners en deelnemers worden gevraagd zoveel mogelijk met de fiets of het openbaar vervoer te komen. Hoe heeft dit project jullie organisatie blijvend veranderd op het gebied van duurzaamheid? UPfest heeft duurzaamheid structureel verankerd in de werkwijze van Stichting Boven het Maaiveld. Duurzaamheid is geen afzonderlijk programmathema meer, maar een uitgangspunt in alle keuzes: van productie en partnerschappen tot communicatie en publieksbenade ring. Deze co-creatieve, laagdrempelige werkwijze wordt inmiddels ook toegepast in andere projecten van de organisatie. Door opeenvolgende edities is Stichting Boven het Maaiveld een inhoudelijke gesprekspartner geworden voor partners, organisaties en overheden op het gebied van duurzaamheid en publiekscommunicatie. UPfest is uitgegroeid tot katalysator voor een bredere beweging van Verschilmakers. In ontwikkeling is een opzet waarbij de rol van UPfest als publiek ankerpunt wordt gecombineerd met structurele vormen van ontmoeting en kennisdeling gedurende het jaar. Daarnaast is de UPCLUB in ontwikkeling: een vrienden- en partnernetwerk met een laagdrempelige jaarlijkse bijdrage, dat een kleine maar structurele financiële basis vormt en het netwerk rondom het festival versterkt.

PUBLIQUE

ORGANISATIE Stichting Boven het Maaiveld

OPDRACHTGEVER eigen project i.s.m. 50 partners

CATEGORIE Duurzaamheid

the casebook 123